پيشوايى عالم و فاضل است كه در علوم دستى توانا داشت و از شوكت و حشمت و جوانمردى و ديانت برخوردار بود . سيوطى شرح حال او را ذكر كرده و او را ستوده و استادان قرائت و تأليفات او را بيان نموده است و دربارهء او گويد : وى پيشوايى بسيار دانا و در ادب عربى چيره دستى تواناست . « 1 » ابو الحسنات هم از او به نيكى ياد كرده است . « 2 » حديث او پيش از اين گذشت « 3 » و لفظ آن در آيهء تبليغ نيز خواهد آمد . 286 - نجم الدّين محمّد بن قاضى عبد اللّه بن عبد الرحمن اذرعى ( زرعى ) دمشقى شافعى ، معروف به ابن عجلون كه در سال 831 متولّد شده و به سال 876 وفات يافته است . سخاوى گويد : نامبرده پيشوايى علّامه ، متقن ، حجّت ، تيزفهم ، ديندار ، پاكدامن ، خردمند و برخوردار از حافظهء قوى است . سپس استادان قرائت او را در فقه و اصول فقه و حديث و تفسير و منطق و ادب عربى ذكر كرده و تصنيفات او را برشمرده است . « 4 » عبد الحىّ شرح حال او را ثبت كرده و دربارهء او گويد : او پيشوايى است علّامه كه از علماى عصر خود دانش آموخته و به حدى مهارت يافته است كه گروه بىشمارى از او اخذ حديث كرده‌اند . « 5 » شوكانى هم از او ياد كرده و به شرح حال او پرداخته است . « 6 » لفظ او در شعر ابو عبد اللّه شيبانى ضمن ذكر شعراى غدير خواهد آمد . 287 - علاء الدّين علىّ بن محمّد قوشچى « 7 » ( م 879 ) . بدر الدّين در حواشى و تعليقاتى كه بر الفوائد البهيّة نوشته ، شرح حال و تأليفات او را بيان كرده و دربارهء او گفته است : نامبرده در علوم رياضى مهارت داشت . « 8 » كاتب چلبى در كشف الظنون از او به مولاى محقّق تعبير كرده و شرح تجريد او را ستوده است .

--> ( 1 ) . بغية الوعاة 386 . ( 2 ) . الفوايد البهية 207 . ( 3 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 1 / 44 . ( 4 ) . الضوء اللامع : 8 / 96 . ( 5 ) . شذرات الذهب : 7 / 322 . ( 6 ) . البدر الطالع : 2 / 197 . ( 7 ) . قوش ، واژهء تركى است به معناى باز شكارى و قوشچى ، يعنى بازدار . پدر علاء الدين كه خادم الغ بيك پادشاه ماوراء النهر بوده و باز شكارى پادشاه را نگهدارى مىكرده ، به اين نام ملقب شده است . ( 8 ) . الفوايد البهية 214 .